Các bác sĩ phân tích rằng: *việc tiêu thụ kéo dài các sản phẩm thịt xay không rõ nguồn gốc* có thể làm tăng phơi nhiễm với *nitrit/nitrosamine, amin dị vòng (heterocyclic amines – HCA), polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs)* và các độc tố khác. Những chất này **không phải là nguyên nhân đơn độc gây ung thư*, nhưng đã được chứng minh là **làm tăng gánh nặng oxy hóa, viêm mạn tính và tổn thương DNA**, từ đó **làm gia tăng nguy cơ ung thư, bao gồm ung thư đường tiêu hóa và tụy**.
Quan điểm này **phù hợp với đánh giá của Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC – WHO)**, khi xếp **thịt chế biến và thịt bị xử lý, bảo quản không đúng cách** vào nhóm có liên quan đến nguy cơ ung thư qua cơ chế sinh nitrosamine và các hợp chất gây đột biến gen.
Lúc này, người trong cuộc mới nhận ra rằng điều từng được xem là “tiết kiệm, đảm đang” có thể lại chính là **yếu tố nguy cơ âm thầm, tích lũy theo thời gian**.
5 loại thực phẩm “bẩn” thường gặp ở chợ – rẻ mấy cũng không nên mua
Loại thịt xay mua nhiều khả năng là loại không đạt tiêu chuẩn. Một số cơ sở có thể sử dụng phần thịt vụn, thịt hạch bạch huyết hoặc thịt đã biến chất để giảm chi phí. Những loại thịt kém chất lượng này sau khi xay nhỏ rất khó nhận biết bằng mắt thường, nhưng nếu ăn thường xuyên có thể làm tăng nguy cơ ung thư.
1. Thịt xay sẵn không rõ nguồn gốc
Theo **FDA (Hoa Kỳ)** và **EFSA (châu Âu)**, thịt xay là nhóm thực phẩm **có nguy cơ nhiễm khuẩn và nhiễm hóa chất cao nhất**, do:
* Diện tích tiếp xúc lớn → dễ nhiễm vi sinh vật.
* Khó truy xuất nguồn thịt ban đầu.
Một số cơ sở có thể sử dụng **thịt vụn, mô hạch bạch huyết, thịt tồn kho hoặc thịt đã biến chất**. Sau khi xay nhỏ, các dấu hiệu hư hỏng rất khó nhận biết bằng mắt thường. **Việc tiêu thụ thường xuyên** có thể làm tăng nguy cơ phơi nhiễm:
* **Nitrit/nitrosamine** (chất gây ung thư đã được IARC xác nhận),
* **Aflatoxin** (độc tố nấm mốc, đặc biệt nguy hiểm cho gan và tụy).
👉 **Khuyến cáo y khoa:** nên mua thịt tươi nguyên miếng, có kiểm dịch, và xay tại nhà hoặc tại quầy trước mặt người mua.
Ngoài ra, thịt hỏng có thể chứa nitrit và aflatoxin. Đây đều là những chất gây ung thư đã được xác nhận. Việc hấp thụ lâu dài có thể làm tăng đáng kể nguy cơ mắc bệnh ung thư.
Nhiều người tin rằng đồ tự nấu là an toàn nhất, nhưng lại bỏ qua nguồn gốc nguyên liệu. Nếu mua phải thực phẩm không qua kiểm dịch hoặc xử lý không đúng cách, sẽ tiềm ẩn rủi ro lớn cho sức khỏe. Trường hợp của cô Ngô là lời cảnh báo rằng một số thực phẩm quen thuộc ở chợ có thể ẩn chứa nguy cơ.
1. Dưa muối, rau muối bán ngoài trời
Các loại dưa muối bày bán ngoài trời thường có mức độ vệ sinh đáng lo ngại. Bụi bẩn, vi khuẩn từ môi trường hoặc giọt bắn từ người xung quanh đều có thể bám vào thực phẩm. Những loại này thường được ngâm trong nước lâu ngày, môi trường ẩm ướt dễ khiến vi khuẩn sinh sôi làm thực phẩm hư hỏng.
Dưa muối, rau muối bán ngoài trời
Các nghiên cứu tại **Nhật Bản và Hàn Quốc** cho thấy thực phẩm muối chua **nếu lên men không kiểm soát** có thể làm tăng hàm lượng **nitrit**, đặc biệt trong giai đoạn 7–15 ngày đầu.
Ngoài ra:
* Môi trường ẩm, tiếp xúc không khí → dễ nhiễm vi khuẩn, nấm men.
* Nitrit có thể chuyển hóa thành **nitrosamine trong dạ dày**, nhất là khi kết hợp với chế độ ăn giàu đạm.
👉 **Hiệp hội Tiêu hóa Nhật Bản (JSGE)** khuyến cáo hạn chế thực phẩm muối chua truyền thống không kiểm soát vệ sinh, đặc biệt ở người có bệnh dạ dày mạn tính.
Ngoài ra, thực phẩm muối chua có thể sinh ra nitrit. Hàm lượng nitrit thường tăng dần theo thời gian muối, đạt đỉnh sau khoảng nửa tháng rồi giảm xuống.
2. Viên thịt, cá viên bán rời
Những loại viên thực phẩm bán rời, không đóng gói, thường tiếp xúc trực tiếp với không khí, dễ bị nhiễm vi khuẩn. Khi ăn có thể gây tiêu chảy, viêm đường tiêu hóa. Một số cơ sở còn bán sản phẩm đã bị cấp đông – rã đông nhiều lần, khiến vi khuẩn có hại tăng lên. Tốt nhất nên mua sản phẩm đóng gói từ nhà sản xuất uy tín.
Các sản phẩm không đóng gói:
* Dễ nhiễm vi khuẩn đường ruột (Salmonella, E. coli).
* Có thể đã trải qua **nhiều chu kỳ cấp đông – rã đông**, làm tăng sinh vi khuẩn và độc tố.
👉 **FDA và EFSA** đều khuyến cáo sử dụng sản phẩm **đóng gói, có kiểm soát chuỗi lạnh**, nhãn mác rõ ràng.
3. Rong biển khô, tôm khô bán cân
Những loại hải sản khô này nếu để lâu ngoài không khí rất dễ hút ẩm, dẫn đến biến chất. Khi mua cần kiểm tra xem thực phẩm có bị ẩm hay có mùi hắc bất thường hay không. Nếu có dấu hiệu này, tuyệt đối không nên mua.
Hải sản khô để lâu ngoài không khí:
* Dễ hút ẩm → nấm mốc → sinh **aflatoxin**.
* Aflatoxin là chất gây ung thư nhóm 1 (IARC), liên quan đến **ung thư gan và tổn thương tụy**.
👉 Nếu có **mùi hắc, ẩm, đổi màu**, tuyệt đối không sử dụng.
4. Thịt xay sẵn
Khi mua thịt xay sẵn, người mua không thể biết người bán sử dụng loại thịt nào. Một số nơi có thể dùng thịt còn lại trong ngày, thậm chí dùng thịt đã quá hạn hoặc hư hỏng. Vì vậy, tốt nhất nên mua thịt tươi rồi tự xay.
5. Thịt kho, thịt quay có màu sắc quá bắt mắt
Một số người bán thêm chất tạo màu như “vàng sunset” để giảm chi phí sản xuất, dù chất này bị cấm sử dụng trong thực phẩm thịt theo quy định. Thậm chí có nơi dùng phẩm màu công nghiệp để làm thực phẩm trông hấp dẫn hơn. Nếu thấy món ăn có màu sắc quá rực rỡ, nên tránh mua.
Một số nơi có thể sử dụng:
* **Phẩm màu thực phẩm không được phép trong thịt** (ví dụ Sunset Yellow),
* Thậm chí **phẩm màu công nghiệp**.
👉 Theo **quy định của FDA và EU**, nhiều chất tạo màu **bị cấm tuyệt đối trong sản phẩm thịt**, do nguy cơ gây độc và ung thư.
Tiết kiệm là một đức tính, nhưng **tiết kiệm sai cách có thể trở thành yếu tố nguy cơ sức khỏe**.
Ung thư có “chọn” người quá tiết kiệm? Những thói quen tiết kiệm có thể gây hại sức khỏe
1. Tiếp tục dùng chảo chống dính khi lớp phủ đã bong tróc
Chảo chống dính hoạt động nhờ lớp phủ trên bề mặt. Khi lớp phủ bị hỏng, thực phẩm dễ cháy khét, tạo ra các hợp chất như hydrocarbon thơm đa vòng – những chất có thể làm tăng nguy cơ ung thư.
Lớp phủ chống dính (PFAS):
* Khi bong tróc hoặc quá nhiệt → sinh **PAHs**.
* Nghiên cứu đăng trên tạp chí thuộc hệ thống **The Lancet** cho thấy nồng độ PFAS tăng có liên quan đến **tăng nguy cơ ung thư tuyến giáp**, đặc biệt là thể nhú.
Ngoài ra, lớp phủ bong tróc có thể lẫn vào thức ăn. Một nghiên cứu đăng trên tạp chí thuộc hệ thống The Lancet cho thấy khi nồng độ PFAS (vật liệu dùng trong lớp phủ chống dính) tăng gấp đôi, tỷ lệ chẩn đoán ung thư tuyến giáp tăng 56%, đồng thời nguy cơ u tuyến giáp dạng nhú cũng tăng 56%.
2. Thực phẩm hỏng nhưng vẫn cố ăn
Đây là thói quen phổ biến ở người lớn tuổi, ví dụ cắt bỏ phần trái cây bị thối rồi ăn tiếp, hoặc bỏ phần bánh mì mốc và sử dụng phần còn lại. Tuy nhiên, phần thực phẩm tưởng như còn nguyên vẹn cũng có thể đã bị nhiễm nấm mốc.
Nấm mốc có thể lan **toàn bộ thực phẩm**, dù mắt thường không thấy. Độc tố nấm mốc:
* Gây rối loạn tiêu hóa,
* Gây độc gan, đột biến gen, ung thư.
👉 **CDC (Hoa Kỳ)** khuyến cáo: thực phẩm mốc → **bỏ toàn bộ**.
Việc ăn thực phẩm này có thể gây rối loạn tiêu hóa, dị ứng, thậm chí do độc tố nấm mốc sinh ra có thể gây ngộ độc, ung thư hoặc dị tật.
3. Tái sử dụng dầu chiên nhiều lần
Dầu sau khi chiên ở nhiệt độ cao sẽ sinh ra chất béo chuyển hóa (trans fat) và các sản phẩm oxy hóa độc hại. Việc tiếp tục sử dụng loại dầu này sẽ làm tăng đáng kể lượng chất gây ung thư, ảnh hưởng đến sức khỏe.
Dầu chiên lại sinh:
* **Trans fat**,
* Sản phẩm oxy hóa lipid độc hại.
👉 Liên quan đến viêm mạn tính, xơ vữa mạch và nguy cơ ung thư.
4. Tiết kiệm điện nên không bật máy hút mùi
Khói dầu khi nấu ăn chứa nhiều chất gây ung thư. Việc hít phải lâu dài có thể làm tăng nguy cơ mắc ung thư. Ở Trung Quốc, nhiều phụ nữ không hút thuốc nhưng vẫn mắc ung thư phổi, một phần nguyên nhân là do khói bếp.
Sử dụng máy hút mùi có thể giảm đáng kể lượng chất độc hại hít phải. Nên bật máy hút mùi trước khi nấu và để chạy thêm vài phút sau khi nấu xong để hạn chế khói dầu còn tồn đọng.
5. Ngại tốn tiền nên không đi khám sức khỏe định kỳ
Khám sức khỏe định kỳ giúp phát hiện sớm các vấn đề tiềm ẩn, đặc biệt là các tổn thương tiền ung thư. Việc can thiệp sớm có thể ngăn chặn bệnh tiến triển thành ung thư. Dù ở độ tuổi nào cũng nên duy trì thói quen kiểm tra sức khỏe định kỳ.
Theo **ACG (Hoa Kỳ) và ESGE (châu Âu)**:
* Phát hiện sớm tổn thương tiền ung thư (dạ dày, đại tràng, tụy) giúp **giảm đáng kể tỷ lệ tử vong**.
* Can thiệp sớm luôn **ít tốn kém hơn điều trị ung thư giai đoạn muộn**.
Chế độ ăn uống có vai trò vô cùng quan trọng đối với sức khỏe. Trong sinh hoạt hằng ngày, cần tránh những thói quen tiềm ẩn nguy cơ. Những sai lầm kể trên, ai trong các bạn có đang mắc phải không?
Yhocvn.net
Chưa có bình luận.
