Categories: Tin tức

Thói hư tật xấu của người Việt: Thị hiếu tầm thường, Thời gian phí phạm

Cái lý thú của nước Nam ta nhỏ mọn lắm. Kia cái đồng hồ từ tám mươi đời thì quấn vải tây điều, kết quả găng. Nọ núi non bộ khéo chắp tỉ mỉ trong trồng cây uốn con phượng. Cầu quán con con, thuyền bé lý tí.

Thị hiếu tầm thường(Nguyễn Văn Vĩnh, Nhời đàn bà, Đăng cổ tùng báo, 1907)

Cái lý thú của nước Nam ta nhỏ mọn lắm. Kia cái đồng hồ từ tám mươi đời thì quấn vải tây điều, kết quả găng. Nọ núi non bộ khéo chắp tỉ mỉ trong trồng cây uốn con phượng. Cầu quán con con, thuyền bé lý tí. Câu đối về tranh hết tứ thời phong cảnh lại đến thiên lý giang sơn (1). Thi họa nhỏ nhen, thi chẳng ra thi, họa chẳng ra họa. Giang sơn treo cửa sổ, sơn thủy để đầu giương.

Hoành phi câu đối thì chữ nghĩa đẹp phẩy mác hơn đẹp ý tình (2). Đồ chạm đồ cẩn thì tỷ mỳ con dơi già quả mướp non, người ngoại quốc mua cho cũng là thương công hơn trọng khéo. Ghế giường bàn tủ dáng dấp nặng nề. Nói tóm lại thì người Nam mình chưa cái gì là cái khéo. Mà càng bắt chước Tây bắt chước Tàu bao nhiêu càng xấu bấy nhiêu.

Người mỗi ngày một hay, vi xảo (3) là thông ngôn ông tạo hoá. Ta mỗi ngày một đổ (4), vi xảo là cơn hứng chí điên cuồng. Học chẳng phải mà bắt chước cũng chẳng phải. Xảo nghệ muốn noi theo ngoại quốc, là phải noi lý tưởng (5) chớ không nên bất chước phù hoa. Kẻo mà khéo thêm ra chẳng thấy đâu, lại đang nghề nguyên lành hóa nghề lang lố (6) .

(1) cảnh sắc bốn mùa và núi sông. ngàn dặm, các mô-tlp đã trớ thành sáo mòn. (2) “phẩy mác” là tên gọi hai nét dùng trọng chữ Hán, đây ý nói chỉ có cái đẹp bế ngoài. (3) trình độ kỹ thuật. (4) kém đi hỏng đi. (5) đây hiểu là quan niệm. (6) nghĩa như nhố nhăng.


Thời gian phí phạm(Phan Khôi, Cái đồng hồ của người Việt Nam, Phụ nữ tân văn, 1931)

Trong tiếng ta có một lời mà người ta hay dùng là cơm vua ngày trời, tỏ ra ý ăn hết chừng nào thì ăn, làm được chừng nào thì làm, không bị hạn chế và thôi thúc chi hết. Lại có thành ngữ “làm việc quan” là làm việc rồi (1)… Phải, phàm kẻ làm việc quan không bị hạn chế thôi thúc thì tội gì làm đúng đắn làm kịp thời vụ làm chi! Bởi vậy cho nên ngày xưa chúng ta không có đồng hồ.

Chẳng những vì khoa học không ưa nên không làm được đồng hồ, mà chính vì cái quan niệm “cơm vua ngày trời” và “làm việc quan” ấy nó choán sẵn trong đầu rồi, không có sự cần nên không làm đồng hồ được.

Có người đeo cái đồng hồ không chạy, máy ở trong đã hư hết, nhưng vì nó đẹp nên cũng đeo cho có với người ta.

Ta chưa nhìn rõ cái giá trị thật của thời gian là thế nào.

(1) làm qua loa cho xong. “Rồi” ở đây như chữ “rồi” trong “ăn không ngồi rồi”.

Vương Trí Nhàn

 

Thể thao Văn hóa (2005)

adminyhoc

Recent Posts

Uống cà phê không ăn sáng có hại như nào tới sức khỏe

Nhiều người có thói quen uống cà phê ngay khi thức dậy, chưa ăn sáng…

2 hours ago

Những lợi ích của hạt chia đối với hệ tiêu hoá

Hệ tiêu hóa đảm nhiệm vai trò quan trọng đối với sức khỏe tổng thể.…

1 day ago

Tập tạ môn thể thao uy lực đẩy lùi gan nhiễm mỡ

Gan nhiễm mỡ không được điều trị sẽ dẫn đến viêm gan, xơ gan, thậm…

1 day ago

5 loại teo thực quản bẩm sinh và dấu hiệu nhận biết

Teo thực quản bẩm sinh là một dị tật bẩm sinh hiếm gặp và có…

2 days ago

Phẫu thuật điều trị teo thực quản bẩm sinh

Thực quản là một trong những cơ quan quan trọng của bộ máy tiêu hóa.…

2 days ago

Thời điểm uống nước cam giúp thải độc gan, cải thiện hệ tiêu hóa

Để tăng cường thải độc gan, cải thiện hệ tiêu hóa, hệ miễn dịch khỏe…

2 days ago